Rouwverwerking op een spirituele manier

Tanja schreef een gastcolumn over haar persoonlijke manier van rouwverwerking. Openhartig deelt ze over het verlies van haar ouders en hoe ze stap voor stap haar eigen weg vond in verdriet.

Toen mijn vader overleed, was er ook rouw, maar op een andere manier. Het was ook acceptatie. Mijn vader had kanker en was een schim van de persoon die hij ooit was. Mijn moeder daarentegen overleed zeer plotseling. Ze werd helaas dood in haar huis gevonden. Ze overleed ruim vier jaar na het overlijden van mijn vader. De onverwachte dood van mijn moeder was voor iedereen een zeer moeilijk proces. Ineens had ik geen vader en geen moeder meer. Volwassen wees, zeg maar.

Mijn moeder overleed een week na mijn vijftigste verjaardag en bijna een week voor haar eigen verjaardag.

Hoe verwerk je het verlies van je moeder als je geen afscheid hebt kunnen nemen?

Ja, afscheid tijdens de dagen na haar dood en tijdens de begrafenis, maar niet levend.

Na de begrafenis was het aan ons om haar huis op te ruimen en leeg te maken. Dit deden we met zijn allen, ons kleine gezin/familie van zeven personen. Iedereen op zijn eigen manier. In haar appartement verwachtte je dat ze ieder moment weer binnen zou stappen.

Toen ik mijn sleutels van haar appartement inleverde en voor de allerlaatste keer de lift instapte, overviel mij het gevoel: ik heb geen ouderlijk huis meer. Geen plaats waar mijn ouders zijn en ook niet waar ik hun dochter kan zijn.

De woorden die men zei over mijn moeder nam ik mee in mijn hart, maar ik kon ze nog geen plekje geven. Zelfs toen ik weer aan het werk ging, voelde het onwerkelijk. Hoe kunnen mensen om mij heen vrolijk zijn? Dat was een van de lastigste dingen om mee om te gaan. Hoe kan ik weer vrolijk worden, mezelf zijn en doorgaan met mijn leven? Dit werd een levensles in weerbaarheid, doorzettingsvermogen en elke dag opnieuw stappen zetten. Ik werk in een winkel en heb dus dagelijks met klanten te maken. Ik kon in die tijd dus ook niet rondlopen, verdrietig, boos of welke emotie ik dan ook maar voelde rondom haar dood. Ik zette de eerste weken echt een masker op.

Toen er een steen op het graf lag met de naam van mijn moeder erbij, zei ik tegen mijn man: ze zijn weer samen. Ik troost me met de gedachte dat mijn ouders weer samen zijn. Op het graf staat geschreven: Eens zien we elkaar weer. Mijn ouders waren vijftig jaar getrouwd. Dit heelde mijn hart stukje bij beetje. De pijn bleef. Het verdriet werd langzaam draaglijker.

Wat mij erg hielp om hiermee om te gaan, was tijd, rust, maar vooral liefde voor mezelf. Elke dag werd het beter, elke dag scheen de zon weer ietsje feller.

Deze maand is het twee jaar geleden dat ze overleed. Het gevoel van verdriet overvalt me nog wel eens. Maar er met liefde over praten helpt. Wat mij ook heeft geholpen, is tijd voor mezelf. Dingen doen die mij plezier geven. Ook al had ik er niet altijd zin in, toch deed ik het, omdat ik wist dat het mijn hart vulde met vreugde. Bijvoorbeeld iets eenvoudigs als naar de bioscoop gaan.

Maar ook als ik de haak- en breigaren van mijn moeder zie die ik in mijn huis heb, geeft dat mij vreugde, want het is alsof mijn moeder dichtbij me is. Bij elke speciale gelegenheid denk ik aan mijn moeder met een lach en een traan. Steeds vaker en steeds meer kan ik over gebeurtenissen met mijn moeder praten met een glimlach.

Wat dit verlies mij geleerd heeft, is het volgende:

Ik ben sterker dan ik dacht.
Pijn mag gevoeld worden.
Tranen reinigen de ziel.

Neem je tijd. Tijd voor jezelf, tijd voor rust en tijd voor reflectie. Er staat nergens geschreven hoe lang je verdriet moet voelen. Jij schrijft je eigen regels en doet wat goed voor jou voelt. Dat is het allerbelangrijkste. Tijd voor mezelf is zeer belangrijk. Tijd voor mezelf nemen deed ik drie kwart jaar na het overlijden van mijn moeder door een paar dagen alleen te verblijven in een hotel. Er is geen tijdslimiet voor je verdriet. Niet iedereen hoeft je te begrijpen en stilte in en voor jezelf is het meest belangrijke en eenvoudigste wat je jezelf mag geven.